اهمیت سلامت قاعدگی در زنان و دختران، تمرکز بر نیازهای برآوردهنشده زنان در مدیریت قاعدگی
به گزارش اخبار توسعه، فهیمه رنجبر، عضو هیئت علمی و دانشیار و پژوهشگر حوزه سلامت باروری دانشگاه علوم پزشکی ایران در گفتگویی گفت: سوابق علمی و پژوهشی بنده شامل تدریس دروس تخصصی مامایی و سلامت باروری، مشارکت در طرحهای ملی سلامت زنان، و انتشار مقالات علمی در زمینه باروری، ناباروری، فرزندآوری و بهداشت قاعدگی میباشد. در حوزه اجرایی، همکاری با مرکز تحقیقات مراقبتهای پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی ایران، پژوهشگاه ابن سینای جهاد دانشگاهی و همچنین معاونت درمان وزارت بهداشت را داشتهام. فعالیتهای عملی من نیز عمدتاً در حوزه ارتقای سلامت زنان و توانمندسازی آنان در زمینههای باروری و بهداشت باروری بوده است.
وی دلیل اصلی انتخاب این طرح تحقیقاتی را فقدان دادههای جامع در ایران درباره سلامت و مدیریت قاعدگی در زنان دانست. این موضوع بهطور مستقیم بر کیفیت زندگی، سلامت روانی و اجتماعی زنان اثرگذار است و تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته بود.
وی افزود، همکاران من در این پژوهش خانم مریم قراچه، خانم معصومه گشتایی و خانم شیما حقانی بودند که مرا در این طرح یاری کردند.
به گفته وی، این پژوهش یک مطالعه مقطعی بر روی بیش از ۱۰۰۰ زن ۱۵ تا ۳۹ ساله مراجعهکننده به مراکز جامع سلامت وابسته به دانشگاه علوم پزشکی ایران بود. هدف اصلی، شناسایی وضعیت مدیریت قاعدگی و نیازهای پاسخدادهنشده زنان در این حوزه بود.
رنجبر نوآوریهای پژوهش را در چند سطح قابلتوجه دانست: ۱-استفاده از ابزارهای معتبر بینالمللی مانند مقیاس نیازهای قاعدگی (MPNS-۳۶) و پرسشنامه عملکرد قاعدگی (MPQ) که امکان مقایسه نتایج ایران با سایر کشورها را فراهم میکند و دادههای قابل اتکا برای سیاستگذاری به دست میدهد. ۲- تمرکز بر نیازهای برآوردهنشده زنان در مدیریت قاعدگی؛ از جمله دشواری در دسترسی به محصولات بهداشتی، نبود امکانات مناسب برای تعویض و دفع محصولات، و کمبود آموزش رسمی در مدارس و محیطهای کاری.
وی در خصوص راهکارهای عملیاتی و سیاستی موثر مواردی را مطرح کرد که شامل: ۱-حذف مالیات بر محصولات قاعدگی و ارائه یارانه برای زنان کمدرآمد-۲-ایجاد زیرساختهای بهداشتی استاندارد در اماکن عمومی (مانند سرویسهای بهداشتی مجهز به سطلهای مناسب) -۳- طراحی کمپینهای آگاهیبخشی در مدارس، دانشگاهها و رسانهها برای شکستن تابوهای اجتماعی و ارتقای دانش عمومی.
اجرا و بهره برداری
به گفته رنجبر، این پژوهش به مرحله اجرا رسیده و دادهها جمعآوری و تحلیل شدهاند. نتایج آن در قالب مقاله علمی منتشر شده و در کنگره معتبر بین المللی نیز ارائه شده است. همچنین، پیشنهادهای اجرایی به معاونت بهداشتی دانشگاه و وزارت بهداشت ارائه گردیده است. بعلاوه، بهرهبرداری عملی از نتایج، نیازمند حمایت سیاستگذاران و نهادهای اجرایی میباشد.
برطرف کردن مشکلات مردم
وی اشاره کرد، این طرح پژوهشی با تمرکز بر سلامت قاعدگی زنان و دختران در سنین باروری، به یکی از حوزههایی میپردازد که در سیاستگذاریهای سلامت عمومی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. نتایج مطالعه نشان میدهد که مشکلاتی نظیر فقر قاعدگی (عدم دسترسی کافی به محصولات بهداشتی)، نبود زیرساختهای مناسب برای تعویض و دفع محصولات قاعدگی و کمبود آموزشهای رسمی در مدارس و محیطهای کاری، همچنان بهعنوان چالشهای جدی در زندگی روزمره زنان وجود دارد. لازم به ذکر است که باروری در بانوان نتیجه یک روند فیزیولوژیک طبیعی وچرخه قاعدگی منظم است. اما اگر این چرخه نامنظم باشد، در بسیاری از موارد میتواند بر باروری و سلامت روان تأثیرگذارد. پریود نامنظم میتواند شانس بارداری را کاهش دهد، چون اغلب نشانهی اختلال در تخمکگذاری است. چرخه قاعدگی منظم یعنی بدن در زمان مشخص تخمک آزاد میکند، اما وقتی فاصله پریودها طولانی، کوتاه یا غیرقابل پیشبینی باشد، معمولاً تخمکگذاری یا انجام نمیشود یا زمان آن نامشخص است. پس میتوان گفت با برنامه ریزی برای ارتقای سلامت قاعدگی میتوان از بسیاری از ناباروریها در زنان جلوگیری نمود
انتظار از مسئولین و متولیان امور پژوهشی
وی در خصوص انتظار از مسئولین، ابراز کرد که نیاز به حمایت مالی و سیاستی است که شامل: ۱-تدوین برنامه ملی بهداشت قاعدگی-۲-حذف مالیات بر محصولات قاعدگی و ارائه یارانه به زنان کمدرآمد-۳-ایجاد امکانات بهداشتی استاندارد در اماکن عمومی-۴-گنجاندن آموزش بهداشت قاعدگی در مدارس و دانشگاهها-۵-حمایت از تحقیقات میدانی و کمپینهای اجتماعی برای شکستن تابوها میباشد.
سخن پایانی
دانشیار دانشگاه علوم پزشکی ایران گفت: در ادامه این پژوهش، قصد داریم مطالعاتی را بهطور خاص بر روی دختران نوجوان انجام دهیم تا نیازهای این گروه بهتر شناسایی شود. همچنین توسعه برنامههای آموزشی در مدارس و مراکز بهداشتی، طراحی کمپینهای رسانهای و همکاری با نهادهای سیاستگذار برای اجرای پیشنهادهای پژوهشی از اهداف آینده است.
