اخبار توسعه- مریم اردبیلی، مشاور شهردار و رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران، در نشست برنامههای هفته خانواده که با حضور مدیران زنان وخانواده مناطق ۲۲گانه، مشاوران زنان وخانواده سازمانها، شرکتها و معاونتهای شهرداری تهران برگزار شد، از آغاز فرآیند جدید تقویت ساختاری در حوزه خانوادهمحوری خبر داد و اظهارکرد: این برنامه با محوریت پروژه «تهران خانواده» و در قالب یک دوره آموزشی و مشارکتی سهماهه اجرا میشود و میتواند روند استقرار رویکرد خانوادهمحوری در مدیریت شهری را تسریع و تقویت کند.
وی تصریحکرد: برنامه امروز براساس پیشنهادهای دریافتی ازمناطق، سازمانها و شرکتهای شهرداری طراحی شده است؛ شهرداری تهران در مجموع ۳۹۱ برنامه پیشنهادی در حوزه خانوادهمحوری با تمرکز بر هفته خانواده دریافت کرده است.
اردبیلی خاطرنشان کرد: هدف از تحلیل این برنامهها و اجرای این فرایند آموزشی، دستیابی به الگویی مناسب برای طراحی پروژههای خانوادهمحور در بخشهای مختلف مدیریت شهری است.
وی افزود: این تحلیل در چهار محور انجام شده و ارزیابی نهایی نیز بر همین مبنا صورت خواهد گرفت؛ شهرداری تهران موضوع خانوادهمحوری را در سه سطح «دوستدار خانواده»، «خانوادهگرا یا دارای پیوست خانواده» و «خانوادهمحور» تعریف کرده است.
مشاور زنان و خانواده شهردار تهران ادامه داد: بررسی برنامههای پیشنهادی دریافت شده از همکاران، نشان میدهد تنها حدود ۲ درصد آنها در سطح خانوادهمحور قرار دارند، ۲۵ درصد خانوادهگرا بوده و ۷۲ درصد در سطح برنامههای دوستدار خانواده تعریف شدهاند.
وی با اشاره به قالب برنامههای پیشنهادی نیز اظهار کرد: حدود ۲۵ درصد برنامهها در قالب نشستها و کارگاههای آموزشی طراحی شدهاند و این موضوع نشان میدهد بخش عمده برنامهها از قالبهای تعاملی و مشارکتی برخوردار نیستند و عمدتاً بهصورت یکسویه طراحی شدهاند؛ همچنین ۱۰ درصد برنامهها در قالب تکریم، ۸ درصد در قالب جشنواره و ۸ درصد در قالب بازارچه پیشنهاد شدهاند و سهم حمایتهای معیشتی، پلتفرمهای فناورانه و برنامههای مشابه نیز حدود یک درصد بوده است.
اردبیلی با بیان اینکه ۲۰ درصد برنامههای پیشنهادی به حوزه فراغت و نشاط خانوادگی اختصاص دارد، گفت: ۱۳ درصد برنامهها به آموزش و مهارتهای خانواده و ۱۱ درصد نیز به تکریم خانواده اختصاص یافتهاند و سایر موضوعات سهم کمتری از برنامهها را به خود اختصاص دادهاند.
وی درباره گروههای هدف این برنامهها نیز گفت: حدود ۵۰ درصد برنامهها خانوادههای عمومی را مخاطب قرار دادهاند، ۱۷ درصد برنامهها به کارکنان و خانواده کارکنان اختصاص دارند، ۷ درصد ویژه زنان و بانوان هستند و ۴ درصد نیز خانواده شهدا را هدف قرار دادهاند.
مشاور شهردار تهران تصریح کرد: یکی از مهمترین شاخصهای خانوادهمحوری قابلیت تداوم و استمرار برنامههاست؛ تحلیلها نشان میدهد ۹۳ درصد برنامههای پیشنهادی ظرفیت استمرار ندارند و در قالب برنامههای مناسبتی تعریف شدهاند.
وی با اشاره به اینکه سبد برنامههای پیشنهادی عمدتاً ماهیتی آموزشی، فرهنگی و مناسبتی دارد، گفت: این برنامهها میتوانند زمینه ارتقای عاملیت خانواده را فراهم کنند اما برای تحقق رویکرد خانوادهمحوری کافی نیستند.
اردبیلی با اشاره به فرارسیدن روز ملی خانواده در ۲۱ خردادماه هم بیان کرد: اگرچه هنوز «هفته خانواده» بهصورت رسمی در سطح کشور به تصویب نرسیده است اما شهرداری تهران برگزاری هفته خانواده را آغاز کرده است.
وی هدف از تحلیل برنامههای پیشنهادی را حرکت از سطوح اولیه هرم خانوادهمحوری به سطوح بالاتر عنوان کرد و افزود: انتظار نمیرود همه برنامههای ارائهشده از ابتدا در سطح خانوادهمحور قرار داشته باشند و طبیعی است که بخشی از آنها ماهیتی مناسبتی و مقطعی داشته باشند، اما هدف اصلی آن است که بهتدریج رویکرد مدیریت شهری به سمت خانوادهمحوری سوق پیدا کند.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران با طرح این پرسش که چگونه میتوان خانوادههای شهر تهران را به فرصتی برای حل مسائل شهری تبدیل کرد، تصریح کرد: مدیریت شهری باید بخشی از امکانات، ظرفیتها و توان خود را در اختیار خانوادهها قرار دهد تا آنها بتوانند در حل مسائل شهر مشارکت کنند و آثار اقدامات خود را در محیط زندگیشان مشاهده کنند.
وی با بیان اینکه زمانی که خانوادهها در حل مسائل شهری نقشآفرین شوند، حس تعلق، انسجام اجتماعی و همبستگی در شهر تقویت میشود و این موضوع هم برای شهر و هم برای خانوادهها دستاوردهای ارزشمندی به همراه خواهد داشت خاطرنشان کرد: شما مدیران مناطق و مشاوران سازمانها و شرکتها ، سفیران رویکرد خانوادهمحوری در مجموعههای خود هستید و باید بتوانید متناسب با مأموریتها، اهداف و ظرفیتهای هر مجموعه، پروژههای خانوادهمحور را تعریف و تبیین کنید.
وی افزود: همکاران مرکز زنان و خانواده، اداره شهر خانواده و دبیرخانه مشاوران بانوان سازمانها و شرکتها نیز در این مسیر در کنار مدیران خواهند بود تا زمینه طراحی و اجرای پروژههای خانوادهمحور در حوزههای مختلف از جمله حملونقل، خدمات شهری و سایر مأموریتهای شهرداری فراهم شود.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران با اشاره به ضرورت بازتعریف نسبت میان مدیریت شهری و خانواده گفت: همه مدیران شهری نگاه مثبتی به خانواده دارند و معتقدند باید خدمات مناسبی به خانوادهها ارائه شود، اما رویکرد سنتی مدیریت شهری ، معمولاً بر ارائه خدمات از بالا به پایین استوار است.
وی ادامه داد: مشارکت عمیق زمانی شکل میگیرد که خانوادهها به رسمیت شناخته شوند، مسائل خود را مطرح کنند، راهکارهای خود را ارائه دهند و احساس کنند مدیریت شهری به دیدگاهها و تواناییهای آنان احترام میگذارد.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران با اشاره به سطوح مختلف حکمرانی شهری در ارتباط با خانواده هم بیان کرد: در سطح نخست، مدیریت شهری خدماتی مانند ایجاد فضاهای مفرح، ارائه تخفیفها و بهبود زیستپذیری شهر را برای خانوادهها فراهم میکند اما در سطوح بالاتر، خانوادهها در طراحی، اجرا و تداوم این اقدامات مشارکت میکنند و همین مشارکت موجب افزایش اثربخشی و ماندگاری طرحها میشود.
وی افزود: در سطح خانوادهگرا، همه اقدامات مدیریت شهری باید از منظر آثار آن بر خانوادهها ارزیابی شوند و در صورت نیاز، پیوست خانواده برای پروژههای شهری تدوین شود.
نقطه آغاز همه اقدامات از خانواده است
اردبیلی تصریح کرد: سطح خانوادهمحورعالیترین سطح این رویکرد است و در این سطح، نقطه آغاز و عزیمت همه اقدامات از خانواده است و خانواده نه صرفاً دریافتکننده خدمات بلکه بازیگر و کنشگر اصلی محسوب میشود.
وی با اشاره به وجود حدود دو و نیم میلیون خانوار در پایتخت گفت: اگر این ظرفیت عظیم وارد عرصه عاملیت اجتماعی شود، دو و نیم میلیون نهاد مسئلهپرداز و مسئلهحلکن در شهر شکل خواهد گرفت و حتی خانوادههایی که با آسیبها و مشکلات مختلف مواجه هستند نیز میتوانند در حل مسائل محیط پیرامونی خود نقشآفرین باشند.
وی ادامه داد: دستگاهها، سازمانها و مناطق شهرداری باید برای پذیرش این رویکرد آماده شوند و مزایا، شیوه اجرا و آثار مثبت پروژههای خانوادهمحور برای مدیران و بدنه سازمانی تبیین شود.
رئیس مرکززنان وخانواده شهرداری تهران اضافه کرد: اگر هر مجموعه بتواند تنها یک تا دو درصد از فعالیتهای خود را به سمت خانوادهمحوری سوق دهد، اتفاق مهمی رخ خواهد داد و به مرور زمان، زمینه افزایش سهم پروژههای خانوادهمحور در مدیریت شهری فراهم میشود.
اردبیلی گفت: حتی اگر بخشی از یک پروژه شهری، مانند مرحله ایدهپردازی، نظرسنجی یا نظارت بر اجرا، با مشارکت خانوادهها انجام شود نیز گام مهمی در مسیر خانوادهمحوری محسوب میشود.
وی افزود: برخلاف برخی تصورها، خانوادههای آسیبدیده یا دارای مشکلات اقتصادی نیز میتوانند در حل مسائل محیط خود نقش ایفا کنند و همین مشارکت به ارتقای وضعیت درونی خانوادهها نیز کمک میکند.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران با اشاره به تغییر کارکردهای خانواده در دوران معاصر گفت: اگرچه بخشی از کارکردهای سنتی خانواده تغییر کرده است اما خانواده همچنان نهادی ارزشمند و اثرگذار محسوب میشود و هرجا امکان کنشگری خانواده در شهر فراهم شود، آن بخش از شهر پویاتر، سالمتر و آیندهدارتر خواهد بود.
وی با اعلام اینکه تا پایان تابستان روند اجرای پروژههای خانوادهمحور رصد میشود و در نیمه دوم سال نیز حمایتهای اعتباری و اجرایی لازم برای توسعه این پروژهها در نظر گرفته میشود،اضافه کرد: شهر تهران برای برخورداری از آیندهای پایدار، ناگزیر است به سمت خانوادهمحوری حرکت کند و مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران با همکاری مدیران مناطق و سازمانها در تلاش است این مزیت راهبردی را به شهر اضافه کند.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران گفت: پس از نهایی شدن پروژهها، بانک جامع این طرحها تشکیل خواهد شد و در صورت نیاز، دستور اجرای آنها از سوی شهردار تهران اخذ میشود تا هر سازمان اجرای پروژههای خانوادهمحور را در زمره وظایف و اولویتهای خود قرار دهد.
اردبیلی با اشاره به برنامهریزی برای ایجاد نشان خانوادهمحوری گفت: مدیریت شهری به سمت طراحی یک نشان و استاندارد خانوادهمحوری حرکت میکند تا مشخص شود کدام بخشهای مدیریت شهری توانستهاند سطح بالاتری از خانوادهمحوری را در برنامهها و اقدامات خود محقق کنند.
کاهش ۱۶ درصدی موالید در تهران
وی با تاکید بر توجه بر روند کاهش موالید در تهران اظهار کرد: در سال ۱۴۰۳ حدود ۷۵ هزار تولد در پایتخت ثبت شد اما این عدد در سال ۱۴۰۴ به ۶۳ هزار تولد کاهش پیدا کرده و این روند به معنای افت ۱۶ درصدی موالید در فاصله یک سال است.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران افزود: کاهش موالید، بحران سالمندی و برهم خوردن تعادل جمعیتی، از جمله مسائل مهمی هستند که کشور با آنها مواجه است و برای حل این مسائل باید جایگاه خانواده تقویت شود و شرایط تشکیل و توسعه خانواده تسهیل شود.
وی با بیان اینکه مشوقهای صرفاً تبلیغاتی نمیتوانند مسئله جمعیت را حل کنند، تصریح کرد: خانواده زمانی به فرزندآوری بیشتر تمایل پیدا میکند که آینده روشنتری برای فرزندان خود ببیند، کیفیت زندگی مطلوبتری را تجربه کند و احساس کند خانواده بودن برای او مزیت و فرصت ایجاد میکند.
وی با اشاره به تدوین بسته حمایتی مادرانه در شهرداری تهران گفت: این بسته با همکاری سازمانها و شرکتهای مختلف شهرداری طراحی شده است و مجموعهای از مشوقهای فرهنگی، رفاهی و اقتصادی را برای خانوادههایی که صاحب فرزند جدید میشوند در نظر میگیرد.
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران افزود: ارائه بن خرید از باغ کتاب، امکان استفاده از خدمات پردیسهای سینمایی، بن خرید از فروشگاه شهروند و همچنین بن خرید از میادین میوه و ترهبار از جمله بخشهای این بسته حمایتی است.
اردبیلی خاطرنشان کرد: شهرداری تهران در حال آمادهسازی زیرساختهای اجرایی این طرح است تا مادران بتوانند به سادگی از خدمات و اعتبارات پیشبینیشده بهرهمند شوند و حمایتهای در نظر گرفتهشده را دریافت کنند.
منبع: روابط عمومی مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران
