بازگشت اجباری شرکت‌های نرم‌افزاری به ۲۰ سال قبل

اخبار توسعه- احسان امیرسالاری، نایب‌رئیس کمیسیون نرم‌افزارهای فروشگاهی، حسابداری و اصناف سازمان، با بیان اینکه بخش قابل‌توجهی از زیرساخت‌های توسعه نرم‌افزار و بهره‌وری شرکت‌ها به ابزارهای آنلاین، مخازن کد و سرویس‌های بین‌المللی وابسته است، گفت: فعالیت بسیاری از شرکت‌ها در زمان قطعی اینترنت عملاً متوقف شد و حتی مجموعه‌هایی که وابستگی مستقیم به هوش مصنوعی محدودتر بود هم با اختلال مواجه شدند. البته برای برخی شرکت‌ها این وابستگی حیاتی بوده و قطعی اینترنت توقف کامل فعالیت را به‌دنبال داشت.

او افزود: امروز برای افزودن یک قابلیت جدید به نرم‌افزار، توسعه فیچرها یا پاسخ به نیاز بازار، معمولاً از پکیج‌ها، ناگت‌ها و پروژه‌های متن‌باز استفاده می‌شود. این ابزارها یا به‌صورت اوپن‌سورس در اختیار توسعه‌دهندگان قرار دارند یا توسعه آن‌ها توسط جامعه برنامه‌نویسان انجام می‌شود. اما در شرایط قطعی اینترنت، دسترسی به این منابع وجود ندارد و حتی مخازن کد که روی پلتفرم‌هایی مانند گیت نگهداری می‌شد، در دسترس نیست. این یعنی عملاً مدیریت کد از بین رفته و اگر خطای حادی در نرم‌افزار رخ دهد، بازگرداندن سیستم به نسخه‌های قبلی حتی مربوط به یک ماه قبل نیز ممکن نیست و این موضوع یک فاجعه فنی محسوب می‌شود.

امیرسالاری ادامه داد: هرچند برخی شرکت‌ها پس از تجربه‌های گذشته مانند آبان ۹۸، بخشی از زیرساخت‌های خود از جمله هاست را داخلی‌سازی کرده‌اند، اما بسیاری از ابزارهای تخصصی توسعه نرم‌افزار اساساً نمونه داخلی ندارند. علاوه بر این، نبود دسترسی به فروم‌ها، سایت‌های تخصصی برنامه‌نویسی و محیط‌های تبادل تجربه باعث شده مشکلات فنی که پیش‌تر به‌سرعت حل می‌شد، اکنون به چالش‌های طولانی‌مدت تبدیل شود.

وی با اشاره به مشکلات بخش نصب و پشتیبانی نرم‌افزارها گفت: بسیاری از شرکت‌ها نرم‌افزارهای خود را روی سرورهای داخلی یا لوکال مشتریان نصب می‌کنند، اما حتی در این شرایط نیز به دلیل عدم امکان به‌روزرسانی ویندوز، نصب دات‌نت و دریافت قابلیت‌های جدید سیستم‌عامل، فرآیند نصب و راه‌اندازی با اختلال جدی مواجه شده است. این به‌روزرسانی‌ها تنها از طریق اینترنت امکان‌پذیر است و در شرایط فعلی عملاً متوقف شده‌اند.

نایب‌رئیس کمیسیون نرم‌افزارهای فروشگاهی، حسابداری و اصناف سازمان نصر تهران افزود: در شرایط قطعی اینترنت ابزارهای ریموت مانند Remote Desktop یا راهکارهای مشابه نیز به دلیل قطع ارتباط با سرورهای خارجی عملاً کارایی خود را از دست دادند. حتی تلاش برای توسعه یک ابزار ریموت داخلی نیز به دلیل نیاز به نصب پکیج‌ها و ناگت‌های مختلف، نیمه‌تمام مانده بود. در نتیجه، شرکت‌ها در پشتیبانی از مشتریان خود عملاً ناتوان شدند.

او با اشاره به تبعات اقتصادی این وضعیت گفت: در این مدت بسیاری از شرکت‌ها اکنون با افزایش هزینه‌ها، نارضایتی مشتریان و از دست رفتن بازار مواجه شده‌اند. گواهی‌های SSL از کار افتاده، اپلیکیشن‌ها دچار اختلال شده‌اند. تغییر ساختار نرم‌افزارهایی که بیش از ۱۵ سال بر پایه این پروتکل‌ها توسعه یافته‌اند، نه‌تنها ساده نیست بلکه فرآیندی زمان‌بر و پرهزینه است که می‌تواند صدها فرم و هزاران بخش نرم‌افزاری را درگیر بازبینی کند.

امیرسالاری تصریح کرد: در چنین شرایطی، شرکت‌ها میان دو گزینه دشوار قرار گرفته‌ بودند؛ یا باید ساختار نرم‌افزار خود را موقتاً تغییر می‌دادند و بعد از بازگشت اینترنت دوباره به وضعیت قبل بازمی‌گشتند، یا به فکر انتقال بخشی از فعالیت خود به خارج از کشور بودند. در این مدت برخی از کسب و کارها راه دوم را انتخاب کردند و به دنبال انتقال دفتر خود به کشورهای همسایه بودند.او با اشاره به از دست رفتن بازارهای بین‌المللی افزود: شرکت‌هایی که مشتریانی در کشورهای مختلف از جمله آلمان، عمان یا امارات دارند، عملاً امکان پشتیبانی، ارتباط یا حتی پاسخ‌گویی به مشتریان خود را از دست داده‌ بودند. این موضوع ریسک فعالیت در ایران را برای سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی به‌شدت افزایش داده و اعتماد بازار را خدشه‌دار کرده است.

در پایان، نایب‌رئیس کمیسیون نرم‌افزارهای فروشگاهی، حسابداری و اصناف سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران تأکید کرد: قطعی اینترنت و پیامدهای آن، صرفاً یک مشکل فنی یا مقطعی نیست، بلکه مجموعه‌ای از پیامدهای اقتصادی، فنی و انسانی را به‌دنبال دارد که می‌تواند آینده کسب‌وکارهای فناوری را با تهدیدی جدی مواجه کند؛ تهدیدی که آثار آن فراتر از یک شرکت یا یک صنعت خواهد بود.

منبع: سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران