گرنت یک میلیاردی برای آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی/ شرط ۵ برابر شدن گرنت اعلام شد

اخبار توسعه– سید مهدی ابطحی، معاون پژوهشی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در نشست راهبران آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی (آتف) که امروز (دوشنبه ۱۸ آبان‌ماه ۱۴۰۵) با حضور وزیر علوم و جمعی از راهبران این آزمایشگاه‌ها در محل وزارت علوم برگزار شد، اهداف و روند اجرای طرح آتف را تشریح کرد و از شناسایی ۲۲۶ آزمایشگاه تحقیقات فردی در کشور خبر داد.

وی افزود: هدف از اجرای این طرح، شناسایی پژوهشگران برجسته دانشگاه‌ها و حمایت از ظرفیت‌های علمی و فناورانه آنهاست.

پژوهانه حمایت کافی از پژوهشگران نیست

معاون پژوهشی وزیر علوم با اشاره به اینکه طرح آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی در پاسخ به ضرورت استفاده از ظرفیت‌های فردی و خرد جمعی آغاز شده است، گفت: در دانشگاه‌ها پژوهشگران برجسته‌ای حضور دارند که خروجی‌های بسیار خوبی در حوزه تولید دانش، انتشارات علمی و نوآوری دارند، اما پژوهانه دانشگاه‌ها بستر و ظرفیت مناسبی برای پاسخگویی به نیازهای این افراد نیست.

ابطحی در مورد جزئیات حمایت از پژوهشگران گفت: در گام نخست، این افراد شناسایی می‌شوند و در مرحله بعد، با اعطای گرنت مناسب مورد حمایت قرار می‌گیرند. در گام سوم نیز از ظرفیت آنها برای ایجاد گروه‌های هم‌افزا یا «SSG» استفاده می‌شود که در واقع گروه‌های پژوهشی هستند و در نهایت، هدف رسیدن به آزمایشگاه‌های ملی است که با استفاده از گرنت‌های بیرون از دانشگاه و وزارت علوم شکل خواهند گرفت.

شناسایی ۲۲۶ آزمایشگاه تحقیقات فردی در کشور

معاون پژوهشی وزیر علوم در مورد نحوه ورود پژوهشگران به طرح آتف، گفت: تاکنون ۲۲۶ آزمایشگاه تحقیقات فردی در کشور شناسایی شده‌اند و ۱۲۰ نفر از راهبران این آزمایشگاه‌ها به نشست امروز دعوت شده‌اند.

به گفته ابطحی، نخستین مسیر ورود به این طرح، معرفی افراد واجد شرایط از سوی دانشگاه‌هاست. در این مرحله از دانشگاه‌ها خواسته شد پژوهشگران شایسته را با توجه به قابلیت‌های علمی و فناورانه آنها معرفی کنند.

وی فراخوان عمومی را دومین مسیر ورود به طرح دانست و گفت: سالانه دو بار فراخوان عمومی برگزار می‌شود و افراد می‌توانند شخصاً درخواست خود را برای استفاده از ظرفیت‌های طرح آتف ارائه کنند. در ستاد نیز یک گروه راهبری درخواست‌ها را ارزیابی می‌کند و ورود افراد به طرح با هماهنگی دانشگاه انجام می‌شود.

اعلام آمادگی صنایع برای حمایت از آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی

معاون پژوهشی وزیر علوم، فراخوان موضوعی را سومین مسیر ورود به این طرح عنوان کرد و افزود: با وجود اینکه کمتر از یک سال از آغاز طرح آتف می‌گذرد و فعالیت آن از اسفندماه سال گذشته آغاز شده است، صنایع نیز وارد این حوزه شده‌اند و آمادگی خود را برای حمایت از آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی اعلام کرده‌اند.

 ابطحی افزود: در صورتی که صنایع بخواهند از آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی حمایت کنند، فراخوان‌های ویژه‌ای در حوزه‌های مورد نیاز آنها منتشر خواهد شد. به‌عنوان نمونه، پیش‌بینی می‌کنیم فراخوان حوزه ساخت افزایشی تا یک ماه آینده منتشر شود تا دانشگاه‌ها افراد متقاضی استفاده از این حمایت را معرفی کنند.

گرنت پایه یک میلیارد تومانی برای آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی

معاون پژوهشی وزیر علوم با تشریح سازوکار محاسبه گرنت آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی، گفت: برای این طرح یک گرنت پایه در نظر گرفته شده که مبلغ آن در سال نخست یک میلیارد تومان بوده است. تاکنون ۷۰ درصد این مبلغ به افراد مشمول پرداخت شده است.

ابطحی با اشاره به پیش‌بینی ضرایب تشویقی برای افزایش اعتبار آزمایشگاه‌ها، ادامه داد: یکی از این ضرایب به مشارکت همکاران همسو اختصاص دارد. برای مثال، اگر استادی که گرنت آتف دریافت کرده است، همکاران و دانشجویان هم‌رشته خود را در فعالیت‌ها مشارکت دهد، مبلغ گرنت او ۲۰ درصد افزایش پیدا می‌کند.

معاون پژوهشی وزیر علوم افزود: ضریب دیگری نیز برای مشارکت استادان جوان در نظر گرفته شده است؛ به‌گونه‌ای که اگر یک استاد جدیدالاستخدام همسو به فعالیت‌ها دعوت شود، ۱۵ درصد به مبلغ گرنت افزوده خواهد شد.

وی از پیش‌بینی ضریب افزایش سالانه برای حفظ ارزش مبلغ پایه خبر داد و گفت: از سال دوم، ضریب موفقیت برنامه نیز در محاسبه حمایت‌ها لحاظ می‌شود. ارزیابی این بخش از سوی دانشگاه انجام و نتیجه آن به ستاد اعلام می‌شود تا درباره ادامه، توقف یا تغییر وضعیت آزمایشگاه تصمیم‌گیری شود.

ابطحی درباره نحوه هزینه‌کرد گرنت‌ها نیز اظهار کرد: این اعتبار می‌تواند برای تأمین تجهیزات آزمایشگاهی، جذب محقق پسادکتری، تهیه منابع علمی و مواد آزمایشگاهی، پرداخت حق عضویت در مجامع علمی، حمایت مالی از دانشجویان و شرکت در کنفرانس‌ها هزینه شود.

وی با بیان اینکه مبلغ گرنت به حساب پژوهشگر واریز می‌شود، افزود: پژوهشگر نیز باید گزارش هزینه‌کرد اعتبار دریافتی را ارائه کند.

مقالات برجسته و حل مسائل ملی از خروجی‌های مورد انتظار طرح

معاون پژوهشی وزیر علوم درباره خروجی‌های مورد انتظار از طرح آتف و گروه‌های هم‌افزا، گفت: تولید مقالات برجسته که در قرارداد برخی دانشگاه‌ها نیز به آن اشاره شده، هدایت پارساهایی که خروجی فعالیت آنها به تقویت پارک‌های علم و فناوری و مراکز رشد منجر شود و کمک به حل مسائل منطقه‌ای و ملی از جمله اهداف این طرح است.

وی در ادامه به ضرورت گسترش حمایت‌های غیرمالی از راهبران آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی اشاره کرد و گفت: انتظار داریم علاوه بر حمایت مالی، گواهی آتف و حمایت‌های پیش‌بینی‌شده برای راهبران، زمینه بهره‌مندی آنها از امتیازات دیگری نیز فراهم شود.

ابطحی افزود: پیگیری معافیت‌های مالیاتی برای طرح‌ها، به‌رسمیت‌شناختن قراردادها به‌عنوان قراردادهای پژوهشی، دریافت حمایت مالی از صندوق‌های پژوهش و فناوری و فراهم‌کردن امکان استفاده از تسهیلات بانکی در مسیر پژوهش از جمله موضوعاتی است که در حال پیگیری آنها هستیم.

وی با اشاره به امضای قراردادهای مربوط به این طرح با حضور وزیر علوم اظهار امیدواری کرد که با پیگیری‌های انجام‌شده، امکان اعطای حمایت‌های بیشتر به راهبران آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی فراهم شود. مذاکره با وزارتخانه‌های مختلف از جمله وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز برای پیشبرد اهداف بعدی طرح در دستور کار قرار دارد.

ضرورت استفاده دانشگاه‌ها از ظرفیت راهبران آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی

معاون پژوهشی وزیر علوم در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت پایش دقیق اجرای طرح از سوی دانشگاه‌ها تأکید کرد و گفت: تجربه طرح‌های مختلف حمایتی در کشور نشان می‌دهد که موفقیت آنها به پایش دقیق و مستمر وابسته است.

وی از دانشگاه‌ها خواست از نظرات راهبران آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی در شوراهای آموزشی و پژوهشی استفاده کنند و افزود: افرادی که برای این طرح انتخاب شده‌اند، صاحب‌نظران حوزه آموزش و پژوهش هستند و خروجی فعالیت‌های آنها می‌تواند به ارتقای وضعیت دانشگاه‌ها کمک کند.

ابطحی همچنین بر ضرورت ایجاد ارتباط مستقیم مدیران پروژه‌های بیرون از دانشگاه با معاونت پژوهشی وزارت علوم تأکید کرد و گفت: این افراد باید بتوانند به‌صورت مستقیم با معاونت پژوهشی ارتباط اداری داشته باشند تا درخواست‌ها و نیازهای آنها در مسیرهای اداری گم نشود.

وی معرفی توانمندی‌های راهبران آتف به ساختارهای اجرایی کشور و استان‌ها را نیز ضروری دانست و اظهار کرد: این افراد باید به ساختارهای اجرایی معرفی شوند تا بتوان از ظرفیت آنها برای حل مسائل استفاده کرد.

لزوم پایداری طرح و تشکیل شبکه‌های هم‌افزا

ابطحی با تأکید بر اینکه پایداری طرح آتف به نحوه اجرای آن و حمایت همه‌جانبه از راهبران بستگی دارد، گفت: این گرنت صرفاً اعتباری نیست که برای حل موقت یک مشکل اختصاص یافته باشد، بلکه طرحی است که باید به اهداف بلندمدت خود دست پیدا کند.

وی با اشاره به محدودیت‌های ایجاد ساختارهای پژوهشی جدید در دانشگاه‌ها، اظهار کرد: در حال حاضر صدور مجوز برای ایجاد گروه‌های پژوهشی، پژوهشکده‌ها، مراکز و مؤسسات جدید متوقف شده است و به‌جز گروه‌های پژوهشی تقاضامحور نوع ۲، سایر ساختارها با محدودیت مواجه هستند. همچنین قطب‌های علمی نیز طی پنج سال گذشته حمایت مالی دریافت نکرده‌اند.

راهبران به فکر تشکیل شبکه‌های هم‌افزا باشند

معاون پژوهشی وزیر علوم ادامه داد: اگر طرح آتف موفق نشود، ممکن است دوباره با انسداد در ساختارهای حمایتی پژوهش مواجه شویم. بنابراین موفقیت این طرح به حمایت همه راهبران و تلاش برای تحقق اهداف آن وابسته است.

وی تشکیل شبکه‌های هم‌افزا از دل آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی را یکی از اهداف مهم طرح دانست و گفت: انتظار داریم راهبران از همین حالا به فکر تشکیل شبکه‌های هم‌افزا باشند؛ چراکه این شبکه‌ها سالانه پنج برابر گرنت آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی اعتبار دریافت می‌کنند و به‌عنوان گروه‌های حل مسئله به کشور معرفی خواهند شد.