ضرورت تدوین سازوکارهای فراگیر و مسئولانه برای تحقق حکمرانی هوش مصنوعی

اخبار توسعه- عمادالدین فاطمی‌زاده، در اجلاس جهانی حکمرانی هوش مصنوعی که در قالب رویداد بین‌المللی AI for Good Global Summit ۲۰۲۶ در شهر ژنو سوئیس برگزار شد، با اشاره به اهمیت روزافزون هوش مصنوعی در آینده جهان، بر ضرورت تدوین سازوکارهای فراگیر، مسئولانه و مبتنی بر همکاری برای حکمرانی این فناوری تأکید کرد.

وی با بیان این‌که هوش مصنوعی صرفاً یک فناوری نوظهور نیست، بلکه به یکی از مهم‌ترین عوامل شکل‌دهنده آینده اقتصاد، امنیت، آموزش، سلامت و توسعه کشورها تبدیل شده است، اظهار کرد: آن‌چه امروز درباره هوش مصنوعی تصمیم‌گیری می‌شود، آینده تعاملات جهانی، عدالت فناورانه و فرصت‌های توسعه را برای نسل‌های آینده رقم خواهد زد.

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی با تأکید بر اینکه هوش مصنوعی آزمونی برای ارزش‌های مشترک بشری است، گفت: این فناوری باید در خدمت صلح، رفاه، پیشرفت و توسعه پایدار قرار گیرد و نباید به ابزاری برای سلطه، تبعیض یا گسترش شکاف‌های فناورانه میان کشورها تبدیل شود.

فاطمی‌زاده در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به حمله صورت‌گرفته به مرکز محاسبات دانشگاه صنعتی شریف در ششم آوریل ۲۰۲۶، این رخداد را نمونه‌ای نگران‌کننده از تهدید زیرساخت‌های علمی و پژوهشی دانست و تصریح کرد: این حادثه، ضرورت فوری حفاظت از مراکز علمی و زیرساخت‌های محاسباتی غیرنظامی در برابر تهدیدهای فناورانه و حملات فاقد نظارت و پاسخگویی بین‌المللی را بیش از گذشته آشکار کرده است.

وی افزود: مراکز علمی و پژوهشی باید از هرگونه تعرض و آسیب در امان باشند، زیرا امنیت زیرساخت‌های علمی، پیش‌نیاز توسعه دانش، نوآوری و همکاری‌های بین‌المللی است و جامعه جهانی باید نسبت به حفاظت از این سرمایه‌های انسانی و فناورانه مسئولانه عمل کند.

رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی با اشاره به نابرابری موجود در دسترسی کشورها به زیرساخت‌های هوش مصنوعی، توسعه این فناوری را نیازمند مشارکت گسترده همه کشورها دانست و گفت: کاهش شکاف جهانی هوش مصنوعی مستلزم ایجاد سازوکارهایی است که امکان بهره‌مندی عادلانه از دانش، زیرساخت و سرمایه را برای همه کشورها فراهم کند.

وی در همین راستا پنج پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و کاهش شکاف هوش مصنوعی را تشریح کرد و گفت: ایجاد آکادمی منطقه‌ای هوش مصنوعی برای توسعه سرمایه انسانی و آموزش تخصصی، تشکیل صندوق نوآوری و توسعه به‌منظور حمایت از طرح‌های فناورانه، توسعه زیرساخت محاسباتی مشترک برای تسهیل دسترسی کشورها به توان پردازشی، ایجاد منطقه آزاد دیجیتال برای گسترش همکاری‌های فناورانه و تدوین چارچوب‌های قانونی الزام‌آور در حوزه حکمرانی هوش مصنوعی، پنج محور پیشنهادی ایران برای توسعه همکاری‌های منطقه‌ای در این حوزه است.

فاطمی‌زاده خاطرنشان کرد: تحقق حکمرانی مسئولانه در حوزه هوش مصنوعی بدون مشارکت برابر کشورها، انتقال دانش، همکاری‌های علمی و ایجاد زیرساخت‌های مشترک امکان‌پذیر نخواهد بود و جامعه جهانی باید مسیر توسعه این فناوری را بر پایه اعتماد، شفافیت و مسئولیت‌پذیری دنبال کند.

وی در پایان تأکید کرد: هوش مصنوعی باید به عرصه‌ای برای همکاری، هم‌افزایی و حل مسائل مشترک جهانی تبدیل شود، نه ابزاری برای سلطه و تعمیق شکاف‌های فناورانه.

اجلاس جهانی AI for Good Global Summit۲۰۲۶ به میزبانی اتحادیه بین‌المللی مخابرات و با همکاری ده‌ها نهاد وابسته به سازمان ملل متحد در ژنو آغاز شده است. این رویداد از مهم‌ترین گردهمایی‌های بین‌المللی در حوزه هوش مصنوعی به شمار می‌رود و با حضور سیاست‌گذاران، مدیران صنعت، پژوهشگران، دانشگاه‌ها، شرکت‌های فناوری و سازمان‌های بین‌المللی، آخرین دستاوردها و سیاست‌های مرتبط با توسعه و حکمرانی هوش مصنوعی را مورد بررسی قرار می‌دهد.

در این اجلاس، موضوعاتی همچون هوش مصنوعی مولد، رباتیک، سلامت دیجیتال، آموزش هوشمند، حمل‌ونقل هوشمند، ارتباطات، رایانش کوانتومی، رابط مغز و رایانه، مدیریت بحران، مقابله با تغییرات اقلیمی و تدوین چارچوب‌های جهانی حکمرانی هوش مصنوعی در دستور کار قرار دارد.

برگزارکنندگان این رویداد با تأکید بر ضرورت تدوین استانداردهای بین‌المللی، شفافیت، مسئولیت‌پذیری و رعایت حقوق بشر در توسعه هوش مصنوعی، هدف از برگزاری این اجلاس را ایجاد بستری برای همکاری میان دولت‌ها، دانشگاه‌ها، شرکت‌های فناوری و سازمان‌های بین‌المللی به‌منظور بهره‌گیری از ظرفیت‌های هوش مصنوعی در حل چالش‌های جهانی و تحقق اهداف توسعه پایدار عنوان کرده‌اند.

منبع: معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری