بیکاری میلیونی فعالان حوزه دیجیتال

رضا الفت نسب (رئیس اتحادیه کسب و کارهای اینترنتی و کارشناس فضای مجازی) با اشاره به اینکه هنوز هیچ آمار دقیقی از بیکارشدگان فعال در فضای مجازی و شاغلان اینترنتی کشور بعد از شروع جنگ اخیر اعلام نشده، گفت: بسیاری از فعالان عضو اتحادیه ما و بسیاری از کسب و کارها و شاغلانی که ما با آن‌ها در ارتباط هستیم، هنوز صفحات مجازی خود را دارند، اما درآمد آن‌ها صفر است. بسیاری از افراد نیز با این شاغلان مرتبط بوده و از کنار درآمد آن‌ها ارتزاق می‌کردند که امروز آن‌ها نیز احتمالاً بیکار شده اند.

وی با اشاره به اینکه «بیکاری ناشی از تعطیلی فضای شبکه‌های اجتماعی آزاد را باید (بیکاری خاموش) نامید» خاطرنشان کرد: بخش زیادی از کسب و کارهای ما فقط روی یک شبکه اجتماعی خاص (اینستاگرام) بوده که با خروج آن از دسترس اغلب کاربران ایرانی، اکثریت کسب و کارهای اینترنتی با تعطیلی مواجه شدند. اینکه چه بلایی سر چند میلیون شاغل این بخش که تعداد آن از دست ما به عنوان اتحادیه آمده، موضوعی است که برای خود ما به عنوان یکی از متولیان صنفی جای سوال دارد!

الفت نسب خاطرنشان کرد: اینکه همه ابعاد آسیب‌های اقتصادی به وجود آمده قابل اندازه‌گیری نباشد، برای ما نکته پذیرفته‌شده‌ای است و ما نسبت به آن تسلیم شدیم. اما این نیز مشخص نیست که جبران کردن مشکلات به وجود آمده چقدر زمان می‌برد. زیرا لازم است بدانیم آیا انبوه اشتغال این بخش امکان جایگزینی در حوزه دیگری دارد یا خیر!؟

رئیس اتحادیه کسب و کارهای اینترنتی درباره جایگزینی سکوها و شبکه‌ای اجتماعی داخلی گفت: برای سکوها و پلتفرم‌های داخلی، تعطیلی اینترنت جهانی فرصتی بی‌بدیل برای ارتقاء و جایگزینی کامل به جای رقبای خارجی است. اما نکته تلخ این است که به دلیل بازار انحصاری و ضعیف این بخش، هنوز فاصله کیفیت خدمات در قیاس با سکوهای خارجی زیاد است. این چالشی است که باید در نظر گرفته شود و به این آسانی نمی‌توان به جایگزینی فکر کرد. محدود بودن مقیاس جامعه هدف و بازار در شبکه‌های اجتماعی و سکوهای داخلی در قیاس با سکوهای بین‌المللی، خود موضوع بسیار مهمی برای بسیاری از کسب و کارهاست.

این فعال صنفی تصریح کرد: در روزهای اول جنگ مشاهده کردیم که برخی پلتفرم‌های داخلی ایرانی حتی ظرفیت تعداد نفرات و زیرساخت فنی کافی برای جذب حجم بالای میلیونی کاربر را نداشتند. حتی جذب کاربران جدید را برای مدت کوتاهی متوقف کردند. ضعف دیگر این است که از نظر تامین ابزارهای بازاریابی، ارتباط و فروش و بخش تجاری هنوز سکوهای داخلی ضعیف هستند. البته موضوع اصلی دیگر این است که حالا به هر دلیلی (اعم از تبلیغات یا مسائل اجتماعی و سیاسی و. .) کاربران هنوز به شبکه‌های اجتماعی داخلی اعتماد ندارند.

وی اضافه کرد: این پایین بودن سطح اعتماد، قاعدتا در کنار ضعف تجربه کاربری، باعث شده در مجموع بسیاری از کسب و کارها نتوانند پس از چند ماه، در سکوهای داخلی فعال شوند. تصور ما نیز از ابتدا این بود که شبکه‌های اجتماعی بومی در هر کشور باید نقش مکمل شبکه‌های جهانی را ایفا کنند تا کم کم به یک جایگزین کامل تبدیل شوند. ما از اول بر این باور بودیم که بهبود و توسعه شبکه‌های اجتماعی و سکوهای داخلی در باز بودن و رقابت با شبکه‌های اجتماعی و سکوهای جهانی ممکن است.

الفت‌نسب در پایان بااشاره به راهکار ارائه اینترنت طبقاتی از سوی دولت و اخذ مجوز اینترنت پرو و نقش آن برای کسب و کارهای اینترنتی گفت: ارائه اینترنت پرو در شرایطی که حاکمیت ارتباط خود را به صورت موقت یا طولانی مدت با اینترنت بین الملل قطع کرده، از دید برخی مقامات برای کارهای ضروری بخشی از جامعه ضروری است، اما این دسترسی ویژه نتوانسته مسائل اساسی کسب و کارهایی را که در شرایط قطع شدن اینترنت آسیب دیده‌اند، حتی تا سطح جزئی حل کند. علت اصلی این است که توزیع اینترنت بین‌الملل به هیچ وجه عمومی نیست. حتی برخی کسب و کارهای اینترنتی بزرگ کشور نیز به این اینترنت هنوز دسترسی پیدا نکرده اند. شاغلان در شبکه‌های اجتماعی اساساً به اینترنت پرو نیازی ندارند زیرا تا زمان اتصال همگانی به اینترنت بین‌الملل، کسب و کارشان تعطیل خواهد ماند. همین حس نابرابری در دسترسی به اینترنت، وضعیت بدی برای فعالان حاضر در شبکه‌های اجتماعی ایجاد می‌کند و مشتریان و مخاطبان آن‌ها را به دلیل‌عدم بهره‌مندی از اینترنتی که نیازمند فیلترشکن‌های چند میلیون تومانی نیست، مانند برگ خزان روی زمین می‌ریزد، لذا در این حوزه سیاستی دگرگونه باید اندیشید.