بررسی اعتبار و تکرارپذیری چهار روش غیرتهاجمی در ارزیابی انحنای کایفوتیک و لوردوتیک در مقایسه با روش رادیوگرافی در جمعیت بالای ۶۰ سال مبتلا به دفورمیتی ساجیتال ستون فقرات توراسیک، طرح مصوب مرکز تحقیقات توانبخشی

به گزارش اخبار توسعه، خانم دکتر مریم جلالی، دانشیار گروه آموزشی ارتز و پروتز دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی ایران هستند. بیش از ۲۲ سال است که در حال یادگیری و کسب تجربه از طریق فرصت فعالیت به عنوان عضو هیئت علمی هستند و بیشتر از ده سال آن را در مرکز تحقیقات توانبخشی سپری کرده‌اند.

ایشان توضیح دادند که انتخاب این موضوع از یک دغدغه بالینی و اجتماعی آغاز شد؛ سالمندی یکی از ویژگی‌های جوامع امروز است. با افزایش سن ممکن است تغییراتی در راستای ستون فقرات ایجاد شود و کیفیت زندگی سالمندان را کاهش دهد. روش استاندارد بررسی و اندازه‌گیری زوایای قوس‌های ستون فقرات، رادیوگرافی است. این روش بسیار دقیق است، اما هزینه‌بر است و فرد را در معرض اشعه قرار می‌دهد و همیشه هم در دسترس نیست. روش‌های غیرتهاجمی قابل اعتماد و در دسترس می‌توانند کمک بزرگی در ارائه خدمات درمانی، اقدامات پژوهشی و آموزشی داشته باشند. در این طرح، روایی و پایایی چند ابزار و روش غیررادیوگرافی، با روش استاندارد (رادیوگرافی) مقایسه شدند. در طراحی و اجرای این طرح، آقای دکتر مصطفی حسین‌آبادی (که در زمان تصویب طرح دانشجو بودند)، همچنین آقای دکتر رضا صالحی، خانم دکتر فاطمه آزادی‌نیا و آقای دکتر حسن قندهاری مشارکت داشتند.

این پژوهش به بررسی چهار ابزار غیرتهاجمی شامل کایفومتر، آرکومتر، فوتوگرافی و نرم‌افزار موبایل گونیامتر پرداخته است. نوآوری اصلی کار در مقایسه همزمان این ابزار‌ها با روش رادیوگرافی و بررسی اعتبار و تکرارپذیری آنها در جامعه سالمندان بالای ۶۰ سال دارای هایپرکایفوز بود. پیش‌تر، مطالعات مشابه بیشتر بر نوجوانان یا افراد جوان تمرکز داشتند، اما در این طرح، این بررسی در سالمندان انجام شد. همچنین علاوه بر کایفوز توراسیک، زاویه لوردوز لومبار نیز مورد توجه قرار گرفت که پژوهش‌های پیشین کمتر به آن پرداخته شده است.

این پژوهش به طور کامل اجرا شد. داده‌ها جمع‌آوری و نتایج تحلیل شد. اکنون یافته‌ها در قالب گزارش نهایی آماده انتشار و ارائه به جامعه علمی و درمانگران است. یک مقاله از نتیجه این کار نیز تهیه شده است و در مراحل نهایی نظردهی توسط همکاران طرح است. گونیامتر و کایفومتر در این مطالعه عملکرد بسیار خوبی نشان دادند و می‌توانند به‌طور عملی در کلینیک‌ها مورد استفاده قرار گیرند.

بر اساس نتایج این طرح، ابزار‌هایی که اعتبار و پایایی آنها قابل قبول تشخیص داده شده است، می‌توانند در مراکز درمانی به عنوان روش‌های ساده، در دسترس، بدون خطر و کم هزینه، امکان ارزیابی زوایای ستون فقرات افراد سالمند را فراهم کنند. این امر نه تنها خطر قرارگیری در معرض اشعه را کاهش می‌دهد، بلکه امکان تشخیص زودهنگام مشکلات، انتخاب درمان مناسب و کاهش هزینه‌ها را فراهم می‌کند.