چرخ فعالیت‌های اقتصادی کشور با صنایع خلاق به حرکت درمی‌آید

صنایع خلاق فراتر از یک فعالیت فرهنگی یا اقتصادی

دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور با بیان اینکه آنچه در مانوین دیده می‌شود، نشان می‌دهد ایران زنده است و خلاقیت در بخش‌های مختلف جامعه جریان دارد، افزود: صنایع خلاق را باید فراتر از یک فعالیت فرهنگی یا اقتصادی محدود در نظر گرفت. خلاقیت و نوآوری از ظرفیت‌های تاریخی جامعه ایران بوده‌اند و امروز نیز کشور برای عبور از شرایط دشوار و حرکت به سمت آینده‌ای بهتر، بیش از هر زمان دیگری به خلاقیت، پشتکار، مدارا، همدلی و فداکاری نیاز دارد.

ربیعی با اشاره به محدودیت کشور در شرایط کنونی، گفت: باید ظرفیت‌های درونی جامعه را بیش از گذشته فعال کنیم. صنایع خلاق می‌توانند یکی از بسترهای مهم این حرکت باشند و نشان دهند که با تکیه بر توانایی‌های انسانی، فرهنگی و اجتماعی می‌توان مسیرهای تازه‌ای برای توسعه گشود. ایجاد نهادها و سازوکارهای پشتیبان نوآوری و خلاقیت، یکی از دستاوردهای ماندگار دولت چهاردهم باشد.

وی با اشاره به تأکید رئیس‌جمهور در شورای سیاست‌گذاری این رویداد بر ضرورت تدوین نقشه راه توسعه صنایع خلاق، افزود: این نقشه راه باید ضمن تعیین اهداف مشخص، وظایف دولت و دستگاه‌های اجرایی را در حمایت از این حوزه روشن کند و زمینه حرکت منسجم‌تر برای توسعه صنایع خلاق را فراهم آورد.

ربیعی با بیان اینکه حمایت از این بخش به یک دستگاه یا نهاد محدود نمی‌شود، ادامه داد: توسعه صنایع خلاق به همکاری مجموعه‌ای از دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط نیاز دارد و نمی‌توان آن را صرفاً به صندوق نوآوری و شکوفایی یا یک مجموعه مشخص واگذار کرد. بخش‌هایی مانند وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و نظام تأمین اجتماعی نیز در این زمینه نقش دارند و باید ظرفیت‌های مختلف دولت در کنار یکدیگر قرار گیرند.

دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور افزود: تقویت شناخت نظام اداری از صنایع خلاق و افزایش هم‌افزایی میان دستگاه‌ها، از ضرورت‌های توسعه این حوزه است. در همین مسیر، ایجاد پنجره واحد ارائه خدمات به فعالان و کسب‌وکارهای صنایع خلاق می‌تواند دسترسی آن‌ها به حمایت‌های موردنیاز را تسهیل کند.

ربیعی با تشریح ظرفیت‌های اقتصادی صنایع خلاق گفت: هنگامی که دولت با فشار اقتصادی مواجه است و ظرفیت اقتصاد و بازارهای متعارف کاهش می‌یابد، تشکیل سرمایه نیز با محدودیت روبه‌رو می‌شود. در چنین شرایطی، باید ظرفیت‌های جدیدی برای رشد اقتصادی شناسایی و فعال شوند. صنایع خلاق یکی از حوزه‌هایی است که سیاست‌گذار می‌تواند با سرمایه‌گذاری هدفمند در آن، بخش قابل‌توجهی از ظرفیت‌های اقتصادی کشور را به حرکت درآورد. سهم این صنایع در رشد اقتصادی می‌تواند بیش از وضعیت فعلی باشد و هنوز ظرفیت‌های آن به‌طور کامل در اقتصاد ایران شناخته و بالفعل نشده است.

دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور با اشاره به ظرفیت صنایع خلاق برای ایجاد فرصت‌های تازه اقتصادی گفت: در کنار صنایع بزرگ و بخش‌های اقتصادی متعارف که همچنان باید برای احیا و تقویت آن‌ها تلاش کرد، صنایع خلاق نیز می‌توانند سهم بیشتری در رشد کشور داشته باشند. این حوزه، به‌ویژه در شرایط بحران و محدودیت منابع، ظرفیتی است که می‌توان با برنامه‌ریزی و حمایت مناسب، فرصت‌های تازه‌ای از دل آن ایجاد کرد.

وی با تأکید بر ضرورت بازاندیشی در الگوهای توسعه ادامه داد: توسعه نباید صرفاً به افزایش منابع و ایجاد زیرساخت‌های بزرگ محدود شود؛ بلکه باید با زندگی روزمره مردم پیوند بخورد. ممکن است کارخانه‌های بزرگی ساخته شوند، اما اگر دستاوردهای آن‌ها به بهبود کیفیت زندگی، افزایش رفاه و تقویت ظرفیت‌های جوامع محلی منجر نشود، بخشی از هدف توسعه محقق نشده است.

ربیعی صنایع خلاق را بستری برای پیوند دادن رشد اقتصادی با زندگی و نشاط اجتماعی دانست و افزود: این حوزه می‌تواند فرصت مشارکت خانواده‌ها و جوامع محلی در فعالیت‌های اقتصادی و خلاقانه را افزایش دهد. توسعه‌ای که با مشارکت مردم همراه باشد و زمینه خلق ارزش را در زندگی روزمره آن‌ها فراهم کند، می‌تواند به افزایش نشاط و تقویت پیوندهای اجتماعی نیز کمک کند.

ضرورت شکل‌گیری رویکرد نظری و الگوی توسعه مبتنی بر صنایع خلاق

دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور با اشاره به ضرورت شناخت مبانی نظری صنایع خلاق تصریح کرد: برای توسعه این حوزه، صرفاً به مجموعه‌ای از اقدامات اجرایی نیاز نداریم؛ بلکه باید رویکرد نظری و الگوی مشخصی داشته باشیم که نسبت میان صنایع خلاق، توسعه اقتصادی، رفاه اجتماعی و کیفیت زندگی را تبیین کند.

وی با تأکید بر ضرورت حرکت به سمت الگوی توسعه‌ای که به بهبود زندگی مردم منجر شود، گفت: باید بتوانیم رویکردی برای توسعه طراحی کنیم که در آن، ظرفیت‌های صنایع خلاق در خدمت افزایش رفاه، نشاط و بهبود شرایط زندگی جامعه قرار گیرد.

ربیعی با اشاره به تجربه‌های خود در حوزه سیاست‌گذاری اجتماعی و اقتصادی، مجموعه‌ای از پیشنهادها را برای تقویت کسب‌وکارهای صنایع خلاق مطرح کرد و گفت: یکی از مسائل مهم این حوزه آن است که بسیاری از فعالان، ایده‌های ارزشمندی دارند، اما نمی‌توانند آن‌ها را به محصولی با نتیجه اقتصادی پایدار تبدیل کنند. در چنین شرایطی، ایده‌ها به بن‌بست می‌رسند و صاحبان آن‌ها به‌تدریج انگیزه خود را از دست می‌دهند.

از شناسایی ظرفیت‌ها تا ارتقای دانش کسب‌وکارهای خلاق

ربیعی نخستین پیشنهاد خود را فراهم کردن امکان مطالعه و ارزیابی ظرفیت‌های فعالیت برای کنشگران صنایع خلاق عنوان کرد و گفت: دولت باید زمینه‌ای فراهم کند تا فعالان این حوزه بتوانند به‌صورت رایگان از خدمات مطالعه و شناخت ظرفیت‌های کسب‌وکار بهره‌مند شوند و مسیر پیش روی خود را بهتر بشناسند.

وی با تأکید بر ضرورت آموزش راهبردهای رقابت در بازار افزود: فعالان صنایع خلاق باید با راهبردهای تمایز محصول، رقابت‌پذیری و شیوه‌های عرضه مؤثر محصولات فرهنگی و خلاق آشنا شوند. بسیاری از کسب‌وکارها به دلیل ناتوانی در رقابت یا ضعف در فروش با مشکل مواجه می‌شوند؛ ازاین‌رو، ارائه آموزش‌های تخصصی و حرفه‌ای در این زمینه می‌تواند به افزایش شانس موفقیت آن‌ها کمک کند.

دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور، ارتقای دانش کسب‌وکار را از دیگر الزامات توسعه صنایع خلاق دانست و تصریح کرد: فعالان این حوزه باید علاوه بر توانایی هنری و خلاقانه، با مباحث مرتبط با مدیریت کسب‌وکار، درآمدزایی و تأمین منابع مالی نیز آشنا شوند تا بتوانند فعالیت خود را به شکلی پایدار ادامه دهند.

هوش مصنوعی و شبکه‌سازی، مبنای توسعه صنایع خلاق

ربیعی با اشاره به تحولات فناوری، استفاده از هوش مصنوعی را از موضوعات ضروری برای فعالان صنایع خلاق برشمرد و گفت: هوش مصنوعی تغییرات بنیادینی در فعالیت‌های خلاقانه ایجاد خواهد کرد. بنابراین، باید این فناوری را جدی گرفت و زمینه دسترسی فعالان صنایع خلاق به ابزارها، آموزش‌ها و آزمایشگاه‌های ایده و هوش مصنوعی را فراهم کرد.

وی همچنین بر ضرورت تبدیل فعالیت‌های پراکنده و کوچک به شبکه‌ها و زنجیره‌های حرفه‌ای تأکید کرد و افزود: بسیاری از فعالان صنایع خلاق منابع مالی کافی برای ایجاد زنجیره‌های کامل تولید و عرضه ندارند. ازاین‌رو، دولت و نهادهای پشتیبان، از جمله معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، می‌توانند با ایجاد زمینه همکاری و شبکه‌سازی میان این فعالان، به شکل‌گیری زنجیره‌های ارزش کمک کنند.

ربیعی با بیان اینکه شبکه‌سازی می‌تواند به افزایش پایداری کسب‌وکارها منجر شود، خاطرنشان کرد: تجربه نشان می‌دهد هرجا فعالان اقتصادی و خلاق توانسته‌اند در قالب زنجیره‌های مرتبط با یکدیگر همکاری کنند، امکان حرکت موفق‌تر و تداوم فعالیت آن‌ها افزایش یافته است.

توسعه بازارهای بین‌المللی و صیانت از مالکیت معنوی

دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور، شناخت راهبردهای بازار و حرکت به سمت بین‌المللی‌سازی محصولات را از دیگر الزامات توسعه صنایع خلاق دانست و گفت: هرچند در داخل کشور زمینه توجه به سبک زندگی و محصولات صنایع خلاق در حال گسترش است، اما در حوزه حضور بین‌المللی، حتی در سطح منطقه، همچنان به برنامه‌ریزی و حمایت بیشتری نیاز داریم.

وی افزود: فعالان این حوزه باید بتوانند بازارهای هدف خود را بهتر بشناسند و مسیر عرضه محصولات و خدماتشان را به بازارهای فراتر از مرزهای کشور توسعه دهند. تحقق این هدف به حمایت‌های تخصصی و فراهم شدن زمینه ارتباط با بازارهای منطقه‌ای و جهانی نیاز دارد.

ربیعی همچنین بر ضرورت صیانت از دارایی‌های فکری و فرهنگی فعالان صنایع خلاق تأکید کرد و گفت: مالکیت معنوی از موضوعاتی است که باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد و سازوکارهای روشن‌تری برای حفاظت از آن شکل بگیرد. صاحبان آثار و کسب‌وکارهای خلاق باید نسبت به ارزش دارایی‌های فکری و فرهنگی خود آگاه باشند و بتوانند از حقوق مرتبط با آن‌ها محافظت کنند.