نمونهسازی کیت ردیابی آلرژن اصلی بادام زمینی در انواع مواد غذایی به روش مولکولی
به گزارش اخبار توسعه، دلیل اصلی انتخاب این پژوهش، پاسخ به یک نیاز حیاتی در حوزه ایمنی مواد غذایی و سلامت عمومی بود. آلرژی به بادامزمینی یکی از شدیدترین انواع حساسیتهای غذایی است که میتواند منجر به واکنشهای سیستمیک خطرناک شود. با توجه به نبود پروتکلهای اجباری برای شناسایی آلرژنها در صنعت غذایی کشور، طراحی یک ابزار بومی ضرورت داشت. این پروژه در قالب پایاننامه دکتری تخصصی سرکار خانم مینا محمدرضایی تعریف شد و ایشان با پشتکار علمی بالا مراحل اجرایی را پیش بردند. همچنین از مشاورههای ارزشمند جناب آقای دکتر مجید خوشمیرصفا در پیشبرد جنبههای فنی طرح بهرهمند شدند.
دکتر عصاره زادگان در مورد کار خود توضیح دادند که نوآوری محوری این طرح، ارائه یک پکیج کامل شامل کیت اختصاصی استخراج DNA و کیت تشخیص مولکولی است. استخراج DNA از مواد غذایی به دلیل وجود ماتریکسهای پیچیده و متفاوت (مانند چربیها، پروتئینها و مواد افزودنی)، چالش بزرگی است؛ ایشان موفق شدند کیت استخراجی طراحی کنند که قادر است ژنوم هدف را با خلوص بالا از انواع بافتهای غذایی جدا کند. در مرحله تشخیص نیز با استفاده از تکنولوژی Real-time PCR و طراحی پروبهای اختصاصی برای ژن آلرژن های اصلی بادام زمینی، به حساسیت و اختصاصیت بسیار بالایی دست یافتند که حتی در فرآوردههای به شدت حرارتدیده و فرآوری شده بادام زمینی نیز قادر به شناسایی مقادیر ناچیز آلرژن در حد نانوگرم میباشد. این سطح از حساسیت برای پیشگیری از شوکهای ناشی از “مواجهه ناخواسته” بیمار با بقایای پنهان بادامزمینی در مواد غذایی، یک ضرورت تکنیکال است.
خوشبختانه فاز طراحی و بهینهسازی آزمایشگاهی با موفقیت به پایان رسیده و نمونه اولیه کیت استخراج و کیت تشخیص تولید شده است. ایشان در مراحل نهایی ارزیابیهای فنی هستند تا عملکرد کیت را در مواجهه با طیف گستردهای از محصولات تجاری موجود در بازار بسنجند. نتایج اولیه حاکی از دقت بالای کیت در مقایسه با نمونههای مشابه خارجی است و آمادگی لازم برای ورود به فاز تولید صنعتی و تجاریسازی وجود دارد.
ایشان افزودند این دستاورد از دو جنبه حائز اهمیت است: در سطح جامعه، با ایجاد بستر لازم برای برچسبگذاری دقیق مواد غذایی، از بروز واکنشهای آلرژیک ناخواسته در افراد حساس پیشگیری میکند. در سطح صنعتی و کلان نیز، وجود این کیت بومی به کارخانجات صنایع غذایی کمک میکند تا استانداردهای بینالمللی صادرات را کسب کرده و از خروج ارز برای خرید کیتهای گرانقیمت خارجی جلوگیری شود. در واقع زنجیره پایش سلامت غذا را از آزمایشگاه تا سفره مردم تقویت شده است. همچنین فعالان حوزه صنعت غذا و صادرکنندگان محصولات غذایی میتوانند با بهرهگیری از این کیت، تاییدیه و برچسبهای معتبر جهانی مانند Allergy Free و Peanut Free را برای محصولات خود دریافت کنند که این امر علاوه بر تضمین سلامت مصرفکننده، ارزش افزوده تجاری و رقابتی بالایی در بازارهای بینالمللی ایجاد میکند.
انتظار میرود نهادهای نظارتی همچون سازمان غذا و دارو و سازمان ملی استاندارد، با تدوین الزامات قانونی برای سنجش آلرژنها، مسیر را برای بکارگیری این فناوریهای بومی هموار کنند. همچنین حمایت از زیرساختهای تولیدی در مراکز تحقیقاتی دانشگاهی میتواند فاصله میان تولید نمونه آزمایشگاهی تا عرضه در بازار را کوتاه کند. راهکار پیشنهادی ایشان، تشکیل کارگروههای مشترک میان دانشگاه و صنعت برای بومیسازی تمامی کیتهای تشخیصی مورد نیاز در حوزه ایمنی غذاست.
در پایان ایشان افزودند هدف کلان در مرکز تحقیقات ایمونولوژی دانشگاه علوم پزشکی ایران، بومیسازی فناوریهای نوین تشخیصی در حوزه سلامت مواد غذایی است. در همین راستا، علاوه بر کیت بادامزمینی، خوشبختانه نمونه اولیه کیت تشخیص مولکولی آلرژن های گردو در انواع مواد غذایی نیز طراحی و تولید شده است. همچنین پروژهی تولید کیت شناسایی آلرژنهای کنجد نیز در مراحل پایانی خود قرار دارد. چشمانداز آینده، تکمیل این زنجیره و ارائه یک “پنل جامع مولکولی برای تشخیص همزمان آلرژنهای اصلی” و همچنین توسعه کیتهای تشخیص تقلبات غذایی است. در این راستا، ایجاد یک قطب علمی و فناورانه، کشور را از واردات کیتهای مشابه بینیاز کرده و استاندارد جدیدی در ایمنی مواد غذایی کشور تعریف می شود.
مقالات دیگر
