بررسی ارتباط بین نتایج تستهای کالریک و VEMP با بهبود شنوایی در بیماران مبتلا به کاهش شنوایی حسی عصبی ناگهانی ایدیوپاتیک مراجعهکننده به بخش گوش و حلق و بینی بیمارستان رسول اکرم تهران در سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲
به گزارش اخبار توسعه، طرح تحقیقاتی ایشان مربوط به پایاننامه دوره دستیاری ایشان در دانشگاه علوم پزشکی ایران هست. سوابق پژوهشی ایشان عمدتاً معطوف به بیماریهای مربوط به حلزون شنوایی، کاشت حلزون، دستگاه تعادلی و مداخلات درمانی در کمشنواییهای ناگهانی و پیشرونده بوده است. تاکنون چندین مقاله در مجلات معتبر بینالمللی در زمینه های مختلف گوش و حلق و بینی و با تمرکز بر بیماری ها گوش و شنوایی منتشر کرده اند. این طرح نیز حاصل سالها دغدغه بالینی در با بیمارانی است که با کمشنوایی ناگهانی مراجعه میکنند و همواره این پرسش برای ما مطرح بوده که آیا وجود علائم تعادلی میتواند پیشبینیکننده سرنوشت شنوایی این بیماران باشد یا خیر؟ اینکه در بیمارانی که همراه کاهش شنوایی اختلال تعادلی نیز دارند آیا نیاز به رژیم درمانی تهاجمیتری نیاز هست یا خیر؟
به گفته ایشان، دلیل اصلی ایشان برای انتخاب این طرح تحقیقاتی این بوده که کمشنوایی ناگهانی حسی عصبی یکی از اورژانسهای شنواییشناسی است که میتواند منجر به کمشنوایی دائمی و کاهش چشمگیر کیفیت زندگی بیمار شود. آنچه انگیزه اصلی انجام این پژوهش شد، تناقضهایی بود که در مطالعات قبلی در مورد نقش آسیب سیستم تعادلی در پیشآگهی این بیماران دیده میشد. برخی مطالعات سرگیجه را علامت بدی میدانستند و برخی دیگر تفاوت معناداری پیدا نکرده بودند.
از سوی دیگر، بسیاری از بیماران ما با وجود کمشنوایی شدید، هیچ علامت تعادلی نداشتند اما تستهای تعادلی آنها غیرطبیعی بود. این مشاهدات بالینی ما را بر آن داشت تا با انجام این مطالعه به این پرسش پاسخ دهیم که آیا ارزیابی دقیق دستگاه تعادلی میتواند به ما در پیشبینی بهبود شنوایی کمک کند یا خیر؟ این مطالعه تحت نظارت استاد علی محمد اصغری به عنوان استاد راهنما و با راهنمایی های استاد احمد دانشی و استاد محسن احدی به عنوان اساتید مشاور انجام شد. در این مسیر، همکاران در گروه گوش و حلق و بینی، شنواییشناسی و مرکز تحقیقات گوش و حلق و بینی و سرو گردن، نقش کلیدی در طراحی مطالعه و انجام تست های شنوایی و تعادلی داشتند. همچنین از زحمات پرسنل کلینیک شنواییشناسی بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) که در انجام ادیومتری و تستهای تعادلی همراهی نمودند، صمیمانه سپاسگزاربودند.
ایشان اضافه نمودند: این پژوهش یک مطالعه کوهورت گذشتهنگر است که بر روی ۴۴ بیمار مبتلا به کمشنوایی حسیعصبی ناگهانی ایدیوپاتیک انجام شد. بیماران در بدو مراجعه تحت ادیومتری تن خالص، تست کالریک و آزمون پتانسیل وستیبولار برانگیخته عضلانی گردنی قرار گرفتند. سپس همه بیماران تحت درمان با کورتیکواستروئید (خوراکی، تزریق داخل پرده ی گوش یا ترکیبی) قرار گرفتند و سه ماه پس از درمان، مجدداً ادیومتری برای ارزیابی میزان بهبود شنوایی انجام شد. نوآوری اصلی این مطالعه در دو نکته خلاصه میشود: نخست، بررسی همزمان دو مسیر عصبی تعادلی شامل عصب تعادلی فوقانی با تست کالریک و عصب تعادلی تحتانی با تست پتانسیل وستیبولار برانگیخته عضلانی گردنی؛ دوم، مقایسه سیستماتیک یافتههای تعادلی با دو معیار معتبر بینالمللی بهبود شنوایی یعنی معیار سیگل و معیار انجمن گفتار و شنوایی آمریکا. این مطالعه نشان داد که ۳۶.۴٪ بیماران تست کالریک غیرطبیعی و ۳۱.۸٪ تست تعادلی پتانسیل وستیبولار برانگیخته عضلانی گردنی غیرطبیعی داشتند و ۲۹.۵٪ هر دو تست غیرطبیعی بودند. نکته بسیار مهم اینکه بیمارانی که تستهای تعادلی غیرطبیعی داشتند، بهبود شنوایی ضعیف تری نشان دادند. این یافته میتواند مبنای تصمیمگیری بالینی در مورد پیشآگهی و حتی نوع و شدت درمان این بیماران قرار گیرد.
این پژوهش در بازه زمانی ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ در بخش گوش و حلق و بینی بیمارستان حضرت رسول اکرم (ص) اجرا شده و جمعآوری دادهها و تحلیل نهایی آن به پایان رسیده است. نتایج این مطالعه در سال ۲۰۲۵ در مجله معتبر The Journal of Laryngology & Otology منتشر شده و در دسترس جامعه علمی بینالمللی قرار گرفته است. اما بهرهبرداری از یافتههای این پژوهش فراتر از انتشار این مقاله است. یافته های این مطالعه و مطالعات بزرگتر دیگری که در این موضوع انجام می شود می تواند به بهبود پروتکل درمانی بیماران مبتلا به کاهش شنوایی حسی عصبی ناگهانی ایدیوپاتیک کمک کند. از سوی دیگر، اطلاعات بیماران به صورت بانک داده در اختیار است و این بانک داده می تواند مبنایی برای مطالعات آیندهنگر با حجم نمونه بیشتر باشد که بتواند به پرسشهای بیپاسخ دیگری نیز پاسخ دهد.
دکتر امیدوری اضافه نمودند: کمشنوایی ناگهانی حسی عصبی یکی از رویدادهای نگرانکننده برای بیماران است. فردی که صبح از خواب بیدار میشود و ناگهان دچار کاهش شنوایی ناگهانی شده است یا همراه با وزوز گوش و سرگیجه دچار کمشنوایی شده است، نخستین پرسشی که دارد این است: «آیا شنوایی من برمیگردد؟». پاسخ به این پرسش تا پیش از این عمدتاً مبتنی بر تجربه بالینی و تخمینهای کلی بود. آنچه این مطالعه ارائه میکند، به بهبود پیش بینی ما از شنوایی بیماران کمک می کند. با انجام تستهای ساده و غیرتهاجمی تعادلی در کنار ادیومتری، میتوان در همان روزهای اول مراجعه، به بیمار گفت که شانس بهبود شنوایی او چقدر است. این موضوع از نظر روانی به بیمار و خانواده او کمک میکند تا انتظارات واقعبینانهای از درمان و نتایج آن داشته باشند. از سوی دیگر، پزشک معالج میتواند برای بیمارانی که تست تعادلی غیرطبیعی و به طبع آن احتمال بهبود شنوایی پایین تری دارند، درمان تهاجمیتری مانند ترکیب درمان خوراکی و تزریق داخلتمپانیک را زودتر آغاز کند و زمان طلایی درمان را از دست ندهد. همچنین با شناسایی زودهنگام آسیب تعادلی، میتوان بیماران را از نظر اختلال تعادل تحت نظر گرفت و از زمینخوردن و عوارض ناشی از آن جلوگیری کرد.
ایشان گفتند نخستین انتظار از مسئولین محترم وزارت بهداشت و دانشگاههای علوم پزشکی، تسهیل دسترسی به تجهیزات ارزیابی تعادلی در مراکز درمانی است. متأسفانه در حال حاضر دستگاههای کالریک و تستهای پتانسیل برانگیخته دهلیزی در بسیاری از مراکز استانها وجود ندارد و بیماران برای انجام این تستها ناچار به مراجعه به تهران یا چند مرکز محدود هستند. این مسئله هم باعث تأخیر در تشخیص و هم افزایش هزینههای درمانی برای بیماران میشود. موضوع دیگر گنجاندن ارزیابی تعادلی در بسته خدمات تشخیصی کمشنوایی ناگهانی و تحت پوشش بیمه قرار دادن این تستهاست. با توجه به نقشی که این تستها در پیشآگهی و تصمیمگیری درمانی دارند، پوشش بیمهای کامل آنها یک سرمایهگذاری بلندمدت در نظام سلامت است. پیشنهاد بعدی حمایت از مطالعات چندمرکزی با حجم نمونه بالا است. مطالعه ما با ۴۴ بیمار انجام شد و با وجود یافتههای قابل توجه، برای تعمیمپذیری نتایج نیازمند مطالعات بزرگتر هستیم. پیشنهاد میشود فراخوانی برای انجام مطالعات ملی در زمینه کمشنوایی ناگهانی منتشر شود تا بتوان با همکاری چند دانشگاه، به یک مدل پیشبینی دقیق و قابل اعتماد دست یافت. مورد دیگر بازنگری در برنامه آموزش دستیاری است. ارزیابیهای تعادلی در حال حاضر بخش کوچکی از آموزش دستیاران گوش و حلق و بینی را تشکیل میدهد. با توجه به شیوع بالای کمشنوایی ناگهانی و نقش پررنگ آسیب تعادلی در پیشآگهی آن، پیشنهاد میشود دورههای آموزشی فشرده و کارگاههای عملی در این زمینه برای دستیاران و متخصصین برگزار شود.
در پایان ایشان افزودند در حال حاضر تمرکز تیم پژوهشی ایشان بر طراحی مطالعات بزرگ، چند مرکزی و با حجم نمونه ی بالا برای انجام به عنوان طرح های پایان نامه ای و تحقیقاتی است تا بتوان با انجام این طرح ها هم به بهبود کیفیت درمانی بیماران و شناخت مشکلات آن ها کمک کرد و هم به ارتقای جایگاه مرکز تحقیقات گوش و حلق و بینی دانشگاه علوم پزشکی ایران به عنوان مرکز تحقیقاتی پیشرو در سطح کشور و منطقه کمک نمود. آرزوی ایشان این است که روزی برسد که هیچ بیماری با کمشنوایی ناگهانی با نگرانی از آینده شنوایی خود از کلینیک خارج نشود و بتوان با اطمینان و بر اساس شواهد علمی دقیق، به او گفت که چه مسیر درمانی را باید طی کند و چه چشماندازی پیش روی اوست. این پژوهش گام کوچکی در این مسیر بود و امیدوارند با حمایت مسئولین و راهنمایی اساتید بزرگوار و با همکاری محققین جوان، بتوان این راه را ادامه داد.
