به گزارش اخبار توسعه، کاهش بودجه معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان در سال ۱۴۰۴ به میزان ۵۰ درصد، زنگ خطری جدی برای اکوسیستم علم و فناوری کشور به شمار میرود. این کاهش بهویژه در حالی اتفاق میافتد که کشور در رقابتی تنگاتنگ با همسایگان خود قرار دارد. از این رو نیاز به سرمایهگذاری در حوزههای کلیدی مانند هوش مصنوعی، میکروالکترونیک و فناوریهای نوین بیش از پیش احساس میشود. بر اساس اعلام “محمدرضا کاشفی” معاون توسعه مدیریت و جذب سرمایه معاونت علمی، این کاهش بودجه سبب محدودیت در تعریف و اجرای پروژههای جدید خواهد شد و تأثیرات منفی آن میتواند تا حداقل یک دهه بر روند توسعه فناوری کشور ادامه یابد. گزارش زیر به تحلیل دلایل کاهش بودجه، تأثیر آن بر پروژههای کلان و حمایت از شرکتهای دانشبنیان، همچنین برنامههای معاونت علمی برای جبران این کسری میپردازد.
چالشهای بزرگ برای توسعه فناوری در کشور
بودجه معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان در سال ۱۴۰۴ با کاهش ۵۰ درصدی روبروست؛ وضعی که میتواند اجرای پروژههای کلان ملی، حمایت از شرکتهای دانشبنیان و توسعه فناوریهای نوین را دچار مشکلات بیشتر کند.
معاون توسعه مدیریت و جذب سرمایه این معاونت، جزئیات این کاهش بودجه، پیامدهای آن و اقدامات معاونت برای جبران این کسری را تشریح کرده است.
بودجه معاونت علمی در سال ۱۴۰۴ چقدر کاهش یافته است؟
بودجه معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان عمدتاً از محل عوارض خامفروشی و واردات ماشینآلات صنعتی تأمین میشود. در سال ۱۴۰۳ برآورد شده بود که حدود ۴۰ همت از این محل وصول شود که ۵۰ درصد آن به معاونت علمی اختصاص یافت. اما در سال جاری، این رقم در مجموع به ۲۳.۹ همت کاهش یافته که از این میزان، نیمی به معاونت علمی و نیمی دیگر به صندوق نوآوری و شکوفایی اختصاص داده خواهد شد.
معاون توسعه مدیریت و جذب سرمایه معاونت علمی با اشاره به بودجه سال ۱۴۰۴میگوید:«در این بودجه، عددی معادل ۲۳.۹ همت در بند «ت» ماده ۹۹ قانون برنامه هفتم قرار دارد که با توجه به این عدد، در حال حاضر بودجه معاونت ۵۰ درصد کاهش منابع نسبت به سال قبل دارد.»
دلایل کاهش بودجه چیست؟
کاهش بودجه ناشی از تغییر در نحوه تخصیص عوارض خامفروشی و واردات ماشینآلات است.
کاشفی در این باره میگوید: «در قانون جهش تولید دانشبنیان، بندی برای گرفتن عوارض از فروش مواد خام معدنی و ماشینآلات وارداتی اضافه شد. سال گذشته پیشبینی درآمد این بخش بر اساس برآوردهای اولیه انجام شد، اما امسال به دلیل تغییرات در سیاستهای بودجهای، منابع تخصیصیافته به معاونت علمی کاهش یافته است.»
تأثیر کاهش بودجه بر پروژههای کلان علمی و فناورانه
کاهش منابع مالی معاونت علمی در فرایند اجرای پروژههای ملی در حوزههای هوش مصنوعی، میکروالکترونیک، نانو، زیستفناوری و فضایی تأثیر مستقیم خواهد داشت.
کاشفی با اشاره به چالشهای یادشده میگوید: «پروژههایی مانند مزرعه GPU و توسعه هوش مصنوعی که حداقل ۱۰۰ میلیون دلار سرمایهگذاری نیاز دارد، در معرض توقف یا کندی اجرا قرار خواهند گرفت. این مسئله نهتنها توسعه این فناوریهای راهبردی را مختل میکند؛ بلکه کشور را در رقابت علمی و صنعتی با سایر کشورها دچار عقبماندگی خواهد کرد.»
او میافزاید: «با کاهش منابع، سهم طرحهای کلان ملی نیز کاهش خواهد یافت. این در حالی است که بسیاری از این پروژهها در مراحل حساس توسعه قرار دارند و کاهش بودجه میتواند سرمایهگذاریهای پیشین را نیز بینتیجه کند.»
